Amerika’nın Tarihinin Değiştiren Siyahi Rosa Parks

Tarih: 1 Aralık 1955 Alabama’nın Montgomery şehrinde siyahi bir kaıdın iş çıkışında evine gitmek için belediye otobüsüne bindi ve Amerika’nın kaderi birden değişti.

rosa-parks

Sıradan bir terzi olan Rosa Parks sıradan bir günde sıradan bir şekilde işten yorgun bi şekilde çıktı. Montgomery Belediye otobüsüne bindi.

O zamanlar otobüslerde ön sıralarda beyaz vatandaşlar, orta sıralarda ise beyazların sıraları dolana kadar siyahi vatandaşlar oturabiliyordu, Eğer otobüste ayakta hiçbir beyaz yoksa en arkada siyahiler oturabiliyordu. Şayet otobüste ayakta bir beyaz olursa arkadaki siyahinin kalkıp ona yer vermesi gerekiyordu.

 

Rosa Parksın Oturduğu Koltuk.
Rosa Parksın Oturduğu Koltuk.

Daha önceki günlerden birinde Rosa, otobüse binmek ister. Ön kapıdan otobüse binip ücretini öder. Fakat, Otobüsün şoförü olan James Blake, ondan aşşağı inmesini ve otobüse binmesini ister. Rosa artık bu ırkçılıklara dayanamaz ve Blake’in bu teklifini kabul etmez otobüsten iner ve diğer otobüse biner. Daha sonralarda ise hiç bir zaman James Blake’in şoförlüğünü yaptığı otobüslere binmez. Taki 1 Aralık 1955 yılındaki iş çıkışına dek.

O gün çok yorgun olan Rosa, James Blake’i görmez ve otobüse biner. Ardından ‘değişken statülü’ orta koltuklardan birine biner. Birkaç beyaz ayakta kalınca Şoför Blake değişken statülü koltuklardaki siyahların kalkmasını ve beyaz yolcuların oturmasını ister. Değişken statülü koltukların ilk sırasındaki 3 siyahi kalkar ve arkaya yönelir. Ardından Rosa’nın yanında cam kenarındaki yolcuda kalkar. Herkse Rosa’nında kalkmasını beklerken o cam kenarına çekilir. Otobüstekiler çok şaşkındır hayretler içinde ona bakar. Nasıl olurda bir siyahi beyazlar ayaktayken otobüste koltuğa oturabilir hiç böyle şeymi olur(!)

rosa-parks-otobus-eylemiŞoför Blake, Koltuğundan kalkarak Rosa’nın yanına geldi ve onu ikaz etti. Kalk dedi Rosay’a. Rosa kalkmayacaktı, kalkmamalıydıı, kalkmadıda. ‘Neden kalkmıyorsun’ diye sert bir şekilde sordu Blake. Rosa, ‘Çünkü kalkıp yerimi bir başkasına vermem gerektiğine inanmıyorum’ diyerek adeta tokat gibi bir cevap vermişti.

Blake otobüsü durdurdu ve hemen polis çağırdı. Rosa Parks artık tutuklanmıştı. Polis apar topar Rosay’ı otobüsten indirdi. Rosa polislere ‘Beni neden itip kakıyorsunuz’ diye sordu. Polis Memuru Rosaya ‘Bilmiyorum cevabını verdi. Rosa ise polis memuruna ‘Bir daha asla aşşağlanmayı kabul etmeyeceğim’ dedi. Kabulde etmedi Amerika da yanan bir meşalenin ilk kıvılcımı oldu.

rosa-parks-tutuklandii

İlk başta tutuklanması pek dikkat çekmedi. Siyah hakları aktivist organizasyonu NAACP’nin Montgomery şubesi başkanı sendikacı Edgar Nixon ve Parks’ın bir arkadaşının 100 dolarlık kefaleti ceplerinden ödemesi üzerine Cuma akşamı tutuksuz yargılanmak üzere serbest bırakıldı. Nixon, Cuma günü Kadınların Politik Konseyi üyesi ve Alabama Eyalet Üniversitesi profesörü Jo Ann Robinson’u konudan haberdar etti. Robinson, harekete geçmeye karar verdi ve aynı gece hiç uyumayarak 35 bin el ilanı hazırlayarak Montgomery halkını otobüsleri boykot etmeye çağırdı.

rosa-parks-boykot

Kadınlar Politik Konseyi (WPC) boykota ilk katılan ilk örgüt oldu.

Olayın üstünden henüz 3 gün geçti. Pazar günü şehirdeki siyah kiliselerde boykota çağrılar yapıldı. Montgomery Advertiser gazetesi bu olayları ilk sayfasında haber yapınca eylemi şehirde, deyim yerindeyse ‘Sağır sultan bile Duydu’. O gece kiliselerde bir toplantıda , Siyahiler insanı muamele görünceye, Siyahi şoförlerde işe alınıncaya, Siyah, Beyaz ve değişken statülü koltuklar ‘önce kim otuturursa’ statülü ye dönünceye kadar boykotun devam edeceğini bildirdi. kararı alındı.

40-bin-kisi-boykot

Ertesi gün Rosa mahkemeye çıktı, ve arksaında tam 40 bin Montgomery’li vardı. Montgomery şehri belkide tarihinin en önemli günlerinden birini yaşyırodu. Neredeyse bütün siyahiler boykota katıldı. Büyük kamyonlar ile birsürü siyahi boykota getirildi sanki ileride alınacak bir zaferin erken bir kutlaması gibiydi. 40 bin otobüs yolcusu o gün işlerine yürüyerek gitti. Belki çok uzun yollar yürüdüler ama hiçbiri otobüse binmeyi kabul etmedi. Ve o günden sonra siyahlar 2. sınıf bir vatandaş olmayı red ettiler.

2 thoughts on “Amerika’nın Tarihinin Değiştiren Siyahi Rosa Parks

Yorum Yapın.